Wereldlichtjesdag Leuven

Hoe moeilijk ook: rouw en verlies maken deel uit van ons leven. Op een dag moet elk van ons er omgang mee proberen vinden. Ik meen dat lokale besturen hier een bijzondere rol kunnen spelen om rouw en verdriet zonder taboes bespreekbaar en beleefbaar te maken binnen de samenleving. Onder mijn impuls organiseert de stad Leuven samen met Huis van het Kind Leuven daarom ieder jaar een uitgebreid najaars-programma rond rouw en verlies en een nocturne voor Wereldlichtjesdag, de tweede zondag van december. Zo erkennen we als gemeenschap mensen in hun verlies en maken ruimte voor nieuwe rituelen. Want iedereen rouwt anders. Maar samen kan je meer dragen.

Bekijk het najaarsprogramma rond rouw en verlies 2019 op 

https://www.huisvanhetkindleuven.be/nl/najaarsprogramma-rouw-en-verlies

Weredlichtjesdag

Het idee van een najaarsprogramma rond rouw en verlies ontstond toen we als stad in 2016 voor het eerst een nocturne organiseerden op Wereldlichtjesdag. De traditie is in België nog vrij onbekend, maar op die dag – de tweede zondag van december – worden wereldwijd om 19 uur kaarsjes aangestoken ter herinnering aan levenloos geboren en overleden kinderen. Door de verschillende tijdzones ontrolt zich zo een lint van licht over de aarde. Het is een universeel ritueel dat invulling biedt aan een persoonlijk verlies. Ook als gemeenschap zijn we een belangrijke schakel om steun te bieden aan ouders, familie en vrienden, door collectief dit verlies te helpen dragen.

Zwangerschapsverlies

Een kind verliezen tijdens de zwangerschap of bij de geboorte, of zelfs je kinderwens moeten loslaten bij onvruchtbaarheid, kan voor ouders hartverscheurend zijn. Toch hangt er nog steeds een zeker taboe over het thema. We weten als samenleving niet altijd goed hoe er ruimte voor te maken. Men mist immers iets wat ‘nog niet bestond’… Vroeger werd een levenloos geboren kind niet getoond aan de ouders, om alles zo gauw mogelijk te vergeten. Vandaag zijn zwangerschappen in toenemende mate gepland en gewenst dankzij de vele mogelijkheden tot gezinsplanning. Mee daardoor wordt het ook steeds moeilijker om een zwangerschap te verliezen. Ouders gaan al meteen verlangen naar hun kind. Het krijgt al vorm in hun hoofd en hart: ze maken plannen, ze testen namen uit. Ondertussen weten we dat het net erg belangrijk is voor ouders om hun levenloos geboren kind te zien, vast te houden, een herinnering op te bouwen. Als je geen kans krijgt om te hechten, kan je ook moeilijker afscheid nemen.

Wereldlichtjesdag Leuven sinds 2016

Via het Huis van het Kind Leuven kregen we het signaal dat er behoefte was aan meer erkenning en ruimte voor ouders na het verlies van een zwangerschap of kind, en daar gingen we meteen mee aan de slag. Leuven bewandelde al langer deze weg. In 2009 richtte de stad als eerste in Vlaanderen een ‘sterretjestuin’ in op de Stadsbegraafplaats. Dat is een serene begraafplek voor ongeboren kinderen, waar ouders rust en warmte vinden en waar hun verlies gedeeld wordt. Ouders kunnen een sterretje laten graveren met de (koos)naam van hun kindje. Op Wereldlichtjesdag 2016 organiseerde Leuven op deze plek voor het eerst een nocturne samen met Huis van het Kind Leuven en contactgroepen voor ouders. Op elke Leuvense begraafplaats werd op ieder gekend kindergraf een kaarsje aangestoken, ten teken van erkenning en gedeeld verlies. In de sterretjestuin installeerden we de lichtinstallatie *Twinkle, die we speciaal voor dit doel lieten ontwerpen door Sacred Places. Iedere bezoeker – ouders, familie, vrienden, kinderen – kreeg een kaarsje in een mobiel om toe te voegen aan de installatie, die zo langzaam aangroeide tot een wolk van lichtjes, meewiegend in de wind. Zo werd deze koude decembernacht letterlijk en figuurlijk lichter gemaakt voor iedereen die verlies kende of deelde in de rouw van anderen. 

Programma rond rouw en verlies

In de jaren daarop werkte ik met Stad Leuven en Huis van het Kind, en in overleg met een heleboel partners, een najaarsprogramma uit dat op verschillende manieren aandacht schenkt aan verlies, rouw en troost. Op het programma vind je lezingen door rouwdeskundigen, theatervoorstellingen en films over het thema, interactieve gesprekken ... We willen de taboes die er misschien nog zijn zo veel mogelijk doorbreken en ruimte maken om het gesprek aan te gaan. Met dit programma herdenken we de dierbaren die ons ontnomen werden en proberen omgang te vinden met verlies, op ieders eigen tempo of wijze, maar altijd samen. 

Meer lezen?

Rouw is een recht, geen wet (Bieke Verlinden & Manu Keirse)

Wereldlichtjesdag, een kleine daad van troost (Bieke Verlinden)

> Een kind dat gestorven is, maar nooit geboren (Marleen Vertommen)

> Wereldlichtjesdag: Leuven hoopt op een nieuwe traditie (Xanne Huybrecht & Bieke Verlinden) 

> Wereldlichtjesdag Leuven + interview met Marleen Vertommen (stadsmagazine LVN)